Beton na betonie. Czego potrzebują lipy srebrzyste. Refleksja o urządzaniu przestrzeni w mieście. Pytania do decydentów i ekspertów. (uaktualnienie 16.08.2026)
Szykuje się drugi CUD UNESCO (po historycznej KOPALNI SOLI w WIELICZCE). To jest jakaś aberracja, co dzieje się od lat z zagospodarowaniem rynku w Wieliczce. Przykład niebywałego braku odpowiedzialności wszystkich, którzy decydując o urządzaniu Miasta nadal powiększają ruchomą układankę skrzyń z betonowych materiałów !!! na rynku Wieliczki już od lat zabetonowanym. Wykazują tym samym bezprzykładną nonszalancję wobec mieszkańców oraz w wydawaniu publicznych pieniędzy. Łączy się to z brakiem odpowiedzialności za przyrodniczy stan oraz historyczną wartość Wieliczki.
Napisał krakowski Dziennik Polski 10 sierpnia 2026 r o kontynuacji istniejącego już sztucznego zazieleniania rynku w Wieliczce. Dziennikarka zaczerpnęła wiedzy z Magistratu, który nie pyta Wieliczan o zdanie, nie informuje ile ma kosztować prowizorka dokładania na zabetonowany rynek wielkich betonowych, modułowych skrzyń ze stali corten (!?) Głównym elementem w skrzyniach będą lipy srebrzyste. Będzie na rynku jak w Czarnolesie pod lipą Jana Kochanowskiego: Gościu siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie Nie dojdzie cię tu słońce przyrzekam ja tobie... hmm, to będą lipy czy lipa? gdzie tam cienia szukać?
Czy nie za późno by zatrzymać wydumane projekty? nie dość betonu? nie dość przesuwanych donic? a do tego w planie sześć handlowych ogródków? Z ubolewaniem i sarkazmem dodam, może wystarczyłby ekran z wizualizacją cienistego ogrodu i parkowych alei z lipami srebrzystymi. Ekran można by nie tylko przesuwać jak donice, ale wynosić poza wielicki rynek, kiedy zajdzie taka potrzeba i donice będą przeszkadzać. W programie Magistratu czytamy: …kilkanaście donic z zielenią to jednak o wiele za mało, by dawały choć trochę cienia i zatarły wrażenie, że rozległy plac w centrum Miasta to sam beton. Zatem więcej zieleni, również będzie rosła w pojemnikach. Donice dają możliwość zmiany układu nasadzeń – można je będzie przenosić w zależności od potrzeb (podczas organizacji na placu spotkań, koncertów, uroczystości itp.)..utworzą zieloną aleję podkreślającą widok w stronę pałacu Przytockich. A kto ciekaw szczegółów doczyta w obszernym opisie projektu autorstwa naukowców z Politechniki Krakowskiej zamówionego przez Magistrat Wieliczki.
*****
Lipa srebrzysta (Tilia tomentosa) Lipy srebrzyste ozdoby parków, ogrodów, placów lubią słońce i są odporne na miejskie warunki, ale cierpią na słonecznym zabetonowanym rynku umieszczone w betonowych skrzyniach, bo to duże drzewa i ograniczenia siedliska skracają życie lip do kilku lat w porównaniu do ich wielowiekowej żywotności w gruncie, bo:
1. ziemia w pojemnikach nawożona czy nienawożona traci minerały,
2. korzenie szybko wyczerpują przestrzeń betonowych donic,
3. beton nie chroni od mrozu i przydaje się owijanie skrzyń matą słomianą na zimę,
4. brakuje lipom wody zwłaszcza w upalne dni, nawet mimo podlewania, szybciej wysuszają się korzenie, niż kiedy są osadzone w ziemi.
Lipa srebrzysta wyrasta do 30 metrów wysokości, korona do 20 metrów, kwiaty żółte, liście złote jesienią gubi na zimę. Jako duże drzewo potrzebuje głębokiego i rozłożystego systemu korzeniowego. Główna masa korzeni rozwija się w wierzchniej warstwie gleby do 100-150 cm głębokości, choć pojedyncze korzenie palowe mogę sięgać głębiej a w poziomie system rozchodzi się na szerokość 8-10 metrów. Rośnie w górzystych terenach Bałkanów w lasach bukowych, dębowych, obok grabu pospolitego, kasztanowca. W XVIII w. sprowadzona do Europy Półn. W Polsce jest sadzona w parkach, przy domach, drogach, alejach. Miękkie drewno lipy stosowane w rzeźbiarstwie, rzeźby w Ołtarzu Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie.
*****
Proponowane urządzenie głównego placu miejskiego powinno być konsultowane ze społecznością Miasta a nie było. Decydentami byli tylko urzędnicy z naukowcami w roli ekspertów a wiedza nie kończy się na politechnice i doświadczenie ludzi nie konkuruje z nauką ale ją uzupełnia. Zabrakło otwartości władz dla mieszkańców w kwestii wspólnego harmonijnego zaspokajania ich potrzeb. Odcięcie drzew w betonowo-cortenowych donicach od żywej ziemi, bez dostępu do wód gruntowych to niezrozumienie praw przyrody i symbiozy człowieka z ekosystemem, który natura kształtowała przez wieki. Zamiana ich w jednorazowy dekoracyjny mebel jest organizacyjną prowizorką. Absurd pogłębia brak systemu automatycznego nawadniania (w programie nic o tym, chyba ręczne podlewanie?) to techniczny prymityw. Dostawienie ciężkich betonowych skrzyń z drzewkami na betonową powierzchnię Rynku Górnego Wieliczki nie poprawia kompozycji urbanistycznej placu, już przed laty zaburzonej a tylko pozornie maskuje problem i pogłębia chaos wizualny tego miejsca. Zamiast zielonego spokojnego salonu miasta z myślą o komforcie mieszkańców pokaz małostkowości, estetycznego chaosu, jaskrawe przeładowanie funkcjami, stłoczenie ogródków, sznury ze światełkami, – kompromitują decydentów.
Zwieńczeniem betonowej przestrzeni Rynku w szczytowej pierzei u stóp pałacowej siedziby Starostwa Wieliczki jest metalowa konstrukcja również w betonowej (jak pozostałe urządzenia Rynku) beczkowatej obudowie. Muzealny techniczny obiekt to jest instalacja nieczynnej fontanny- na załączonym zdjęciu.
Zapytane zostały o nowy wygląd Rynku Górnego osoby mające wpływ na kształtowanie środowiska w Gminie Wieliczka, również ekspert biorący udział w pracach na Rynku, a głównie: Burmistrz Wieliczki, Prezeska Stowarzyszenia Wieliczan, Posłanka na Sejm RP, Starosta Powiatu Wieliczka, Adiunkt Politechniki Krakowskiej.
Artykuły o Wieliczce na tej stronie:
Kopalnia Soli w Wieliczce-cud UNESCO
Kościół św.Sebastiana w Wieliczce – stok pod baranem
Korzystaj z tężni solankowej w Wieliczce
itd. itd. szukaj tu artykułów o Wieliczce
